Mwezi wa usiku huu na mzunguko wa bamvua na maji mafu — wakati maji yanapokuwa makubwa na yenye nguvu zaidi — pamoja na macheo na machweo. Si jedwali la maji; ni mwendo wa mwezi na mwanga.
Town Tools hutengeneza zana za bure na za umma kwa Bagamoyo na miji kote duniani. Timu ya mawakala huchunguza kila eneo kwa kutumia vyanzo vya ndani na kuziweka zana sasa; wakazi hupendekeza mpya na kuripoti masahihisho.
Mwezi ndio unaopanga mwendo wa maji ya Bagamoyo. Ukurasa huu unaonyesha mwezi wa usiku huu, kama maji yapo bamvua (maji makubwa) au maji mafu (maji madogo), na mwanga wa siku — ili upange uvuvi na safari ya mashua. Si jedwali la maji: kwa saa halisi za maji kujaa na kupwa, waulize wavuvi na wenye mashua wanaosoma pwani hii kila siku.
Mwezi wa usiku huu
Bamvua — maji yanajaa na kupwa kwa kiwango kikubwa, na mikondo ina nguvu zaidi.
Usiku wenye mwangaza wa mwezi.
Bamvua (maji makubwa) na maji mafu (maji madogo) yatakapoangukia karibu na Bagamoyo, ili uweze kupanga. Bamvua huja wakati wa mwezi mpya na mwezi kamili; maji mafu wakati wa robo.
Mara mbili kwa mwezi, wakati wa mwezi mpya na mwezi kamili, jua na mwezi huvuta katika mstari mmoja. Hapo ndipo maji hujaa na kupwa zaidi — haya ni maji ya bamvua: maji hujaa juu zaidi, hupwa mbali zaidi, na mikondo huwa na nguvu kubwa. Hizi ndizo siku ambazo maji huenda zaidi.
Katikati yake, wakati wa nusu mwezi (robo), jua na mwezi huvuta kwa pembe tofauti. Maji huwa madogo zaidi — maji mafu: kiwango kidogo, mikondo tulivu.
Maji makubwa zaidi hutokea siku moja au mbili baada ya mwezi mpya au kamili, si siku ileile — hivyo chukua hizi kama kipindi cha maji makubwa, si tarehe moja tu.
Wakati wa bamvua maji huenda zaidi na mikondo huwa na nguvu, jambo linaloweza kubadilisha mahali samaki walipo na jinsi mkondo unavyokimbia. Usiku wa mwezi kamili humulika maji; usiku wa mwezi mpya ni giza.
Ngalawa na mashua hutolewa na kurudishwa ufukweni, na husafiri kwa tanga kufuata upepo na maji, si saa ya saa. Bamvua maana yake maji mengi na mikondo yenye nguvu; maji mafu maana yake maji tulivu. Vyovyote iwavyo, angalia anga na uulize ufukweni kabla ya kuondoka.
Kati ya Aprili na Oktoba, monsuni ya kusi huleta bahari yenye misukosuko, na Julai ndio mwezi wa upepo mkali zaidi. Mwezi unakuambia nguvu ya maji, si hali ya hewa — angalia ukurasa wa 'Hali ya bahari Bagamoyo' kwa upepo na mawimbi.
Hakuna jedwali rasmi la kutabiri maji kwa pwani ya Bagamoyo wala Tanzania linalopatikana kwa uhuru — Mamlaka ya Bandari hutegemea data ya kigeni yenye hakimiliki. Ukurasa huu umejengwa kwa mwezi na jua tu, vinavyoweza kukokotolewa popote. Hautakuambia dakika kamili maji yanapogeuka — bali nguvu ya maji tu, na wakati mwanga unapokuja na kuondoka.
Wavuvi wengi wa Bagamoyo ni wadogo, wakitumia ngalawa, mtumbwi na mashua za tanga zinazotolewa ufukweni. Meli zinaporudi mchana, samaki hupigwa mnada papo hapo ufukweni — hivyo hali ya maji na upepo ni muhimu kwa kutoka na kurudi salama.
Chanzo: Heritage 5(2):62 — maritime practitioners wa Bagamoyo, imehakikiwa 27 Juni 2026 (leo).
Huu ni mwezi, si jedwali la maji
Ukurasa huu unaonyesha mwendo wa mwezi na mwanga wa siku. Hauonyeshi kiwango wala saa ya maji kujaa na kupwa — hakuna jedwali rasmi la maji kwa pwani hii, nasi hatutakisii.
Kwa hali halisi ya maji siku yoyote — yanapogeuka, yanavyojaa, kama mashua inaweza kutoka — wavuvi na wenye mashua ufukweni husoma maji haya kila siku. Ndio wa kuuliza.
Saa za mwezi na jua zimekokotolewa kwa Bagamoyo na zinaweza kukosea kwa dakika chache. Saa zimeonyeshwa kwa saa za eneo hili.